Een gesprek voeren met iemand die ziek is

Maandenlang praatte ik met allerlei mensen die een ziek familielid verzorgen in de laatste fase van hun leven. Het veranderde mijn kijk op het leven. Ik leerde dat moeilijke momenten het leven ook kunnen verdiepen als je aandacht besteedt aan hoe je met elkaar omgaat in die periode.

Ik ontmoette Anna, een jonge vrouw met een ongeneeslijke ziekte. Anna liet me zien hoe zij gesprekken aanging met haar vriend Bram, met haar vriendinnen, met iedereen om haar heen. Het zware naderende einde wist zij te kleuren door mooie herinneringen te delen en te maken. En daar nam ze mensen om haar heen in mee.

Herinneringen of ervaringen?

Wist je dat herinneringen een grote rol spelen in het bepalen hoe je jezelf voelt? Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman heeft veel onderzoek gedaan naar de invloed van onze herinneringen op ons gevoel van geluk.

Misschien sta je er nooit echt bij stil maar een ervaring duurt eigenlijk maar heel kort. Wat blijft, en daarmee ook ongemerkt veel bepaald, is de herinnering. Kahneman heeft onderzocht of de vraag ‘ben je gelukkig?’ beantwoord wordt door onze herinneringen (the remembering self) of onze ervaringen (the experiencing self).

In zijn TedTalk geeft Daniel Kahneman weer hoe groot de rol is van de herinnerende ik met een voorbeeld uit een van zijn eigen interviews. Een man luisterde twintig minuten naar een prachtig muziekstuk. Toen ze de man interviewden over zijn luisterervaring, vertelde hij echter dat er aan het einde van de opname een akelig krassend geluid te horen was. En dat had zijn hele ervaring verpest, zei deze man geëmotioneerd. Kahneman legt uit dat het niet de ervaring is die verpest was. De ervaring van minutenlang luisteren naar prachtige muziek had hij. Maar de slechte herinnering was het enige dat deze man nog over had en daardoor was het niks mee waard.

De Nobelprijswinnaar geeft aan dat een verhaal wordt gevormd door veranderingen, belangrijke momenten en het einde. Het einde is heel belangrijk. Als het einde wordt geregistreerd als een negatieve ervaring dan is de herinnering over het algemeen ook negatief.

Voor zowel jou als voor degene die ziek is, is het dus heel waardevol om twee dingen met elkaar te doen:

  • met elkaar mooie herinneringen ophalen van ervaringen die je met elkaar gedeeld hebt. Verzamel foto’s en kijk ze terug, praat met elkaar over hoe je je voelde op die momenten en schrijf het op.
  • Zorg dat nieuwe ervaringen, hoe klein ook, fijn beginnen en fijn eindigen. Lees een mooi verhaal voor, maak samen een leuke video waar je om kunt lachen, vraag of je iemands glimlach mag filmen.

Over de schrijver Esther Bennenbroek

Esther is één van de bedenkers van de app Before you leave, schrijft al jaren professioneel en is 'koningin vragen stellen'.