5 tips voor een goed gesprek

Een gesprek voeren, hoe moeilijk kan het zijn? De moeilijkheid zit meestal niet zo zeer in het praten maar met name in het luisteren.

Met deze vijf tips ga je van zogenaamd luisteren naar echt luisteren. De belangrijkste tip is misschien nog wel deze: ook al ben je ervan overtuigd dat je goed luistert, let eens op je eigen gedrag tijdens een gesprek. En voer het volgende gesprek met deze tips in je achterhoofd. Mogelijk is ergens wat ruimte voor nog betere gesprekken.

1. Open vragen stellen

Een open deur. Wie, wat, welke, waarom? Allemaal woorden om open vragen mee te beginnen. Toch denken we vaker dat we open vragen stellen dan dat we het daadwerkelijk doen. Het is best lastig om ons eigen gevoel of onze eigen mening niet in een vraag te leggen. Terwijl je met een echte open vraag iemand aan het praten krijgt. Het is fijn om iemand geen dingen in de mond te leggen. Zeker als het gaat over onderwerpen als leven en dood. Je kunt vragen: ‘Ben je bang om dood te gaan?’ Maar daarmee stuur je iemand richting het idee dat dood mogelijk eng is. Je kunt ook vragen ‘Hoe denk je over doodgaan?’ Daarmee geef je de ander de ruimte om vrij te antwoorden. Als eerste stap kun je eens opletten hoe jij je vragen stelt. Zijn ze echt zo open als je denkt?

2. Doorvragen

Een voorbeeld met een willekeurige vraag uit de app. Stel je voor je stelt de vraag: ‘Van wie was je vroeger fan?’ Dan kan er een simpel antwoord op komen: ‘Ik hield echt van the Beatles’. Achter dit antwoord zitten waarschijnlijk hele mooie verhalen. Soms vertelt iemand die uit zichzelf maar soms moet je ook wat verder doorvragen. ‘Wat is je mooiste herinnering aan the Beatles dan?’ ‘Wat voelde je toen op dat moment?’ Een hele simpele vraag om te kunnen doorvragen die vaak veel moois oplevert is ‘Kun je me eens wat meer vertellen over……. jou en the Beatles’?

3. Luisteren

Onze hersenen zijn gewend om automatisch dingen in te vullen. Dat doe je onbewust dus ook vaak in gesprekken. Je maakt iemands zinnen af of nadat iemand zijn of haar verhaal vertelde roep je ‘Hé dat heb ik ook eens meegemaakt!’ en je steekt direct zelf van wal. Als je een verhaal vertelt, is het fijn dat er actief naar je geluisterd wordt. Dat zit in houding (kijk iemand aan, zorg dat je een open houding hebt dus bijvoorbeeld niet met je armen over elkaar gaat zitten) maar ook in je mond houden. Met aandacht luisteren naar wat iemand zegt. Het is dan helemaal niet erg als er eens een stilte valt. Die hoeft niet altijd gevuld te worden met woorden, hoe sterk je ook het gevoel hebt dat je iets moet zeggen. Om te oefenen kun je eens proberen je hand op iemands arm te leggen als diegene net iets met je gedeeld heeft.

4. Niet oordelen

We denken vaak dat een oordeel iets negatiefs is. Maar we oordelen juist ook vaak positief omdat we het moeilijk vinden als iemand zich kwetsbaar opstelt. Voorbeeld: je stelt iemand de vraag ‘waarover voel jij je schuldig?’ Dan kun je een heel mooi, open antwoord krijgen wat ook met bepaalde gevoelens gepaard kan gaan. Het kan bijvoorbeeld verdriet oproepen. De neiging ontstaat dan om te gaan oordelen. ‘Maar je bedoelde het toch niet echt zo?’ Of ‘Nou die ander had er ook anders mee om kunnen gaan’. Daarmee ontken je soms onbedoeld hoe je gesprekspartner zich erover voelt. En dat hoeft niet. Het is niet erg om soms gewoon ergens verdriet over te voelen of minder trots op te zijn. Experimenteer eens met het onderdrukken van die neiging en laat iemand een verhaal vertellen zonder er jouw oordeel over te geven.

5. Jezelf kwetsbaar opstellen

Vertrouwen is de basis voor diepgaande gesprekken. Als je merkt dat je gesprekspartner nog een drempel voelt om dingen te delen, geef dan zelf het goede voorbeeld. Sommige vragen kunnen best voor een hapering zorgen. Wil je bijvoorbeeld weten of iemand het leven de moeite waard vindt? Dan moet daar misschien best even over na worden gedacht. Je kunt de vraag dan laten zitten. Of je kunt zelf vertellen waarom jij jouw leven wel of niet de moeite waard vindt. Dat zet je gesprekspartner vast aan het denken. En als jij jezelf durft te laten zien dan zal de ander sneller volgen.

Over de schrijver Esther Bennenbroek

Esther is één van de bedenkers van de app Before you leave, schrijft al jaren professioneel en is 'koningin vragen stellen'.